De oudste schutsluis, niet alleen van Zwartsluis maar ook van Overijssel. De, van oorsprong houten, sluis was van groot belang voor de doorvoer van turf vanuit het Drentse achterland naar Holland. In 1621 werd de houten sluis vervangen door een stenen exemplaar. Deze sluis werd door de stormvloed van 1776 volledig vernield. Herbouw volgde in 1779. Totdat de Grote Kolksluis in 1879 gebouwd werd, was de Staphorstersluis de enige mogelijkheid om van en naar Drenthe te varen. Per jaar passeerden hier vaak meer dan 25.000 schepen. De sluis verloor z’n functie in 1952.
