Welkom in Echteld (een Dijk van een Gemeente, zoals het bekende boek heet).
De Sint Jan de Doperkerk, gelegen aan de Ooisestraat 1, mag met een gerust hart het meest zichtbepalende gebouw in dit dorp worden genoemd.
De kerk is een zgn. Johannes Baptist kerk en waarschijnlijk al voor het jaar 1000 op deze plek gesticht.
Aan de rand van het kerkhof staat nog een melaatsenhuisje uit de 17e eeuw. Ook toen al wist men van de besmettelijkheid van bepaalde ziekten en konden ernstig zieken daar onder quarantaine worden gebracht.
Uit de vroegste geschiedenis van de kerk zijn weinig gegevens bekend. Het was in ieder geval ooit een rooms-katholieke kerk. De kerk heeft minimaal één vicarie (kapel met altaar) gehad: de derde Heer van Echteld, Johan van Wijhe (overleden in 1371), stichtte met zijn vrouw Hille van Riveire, een vicarie “in honorem Venerabilis Sacramenti, modo genaemt Sint-Cathrijnaltaar, staande aen dye noerden syde inder kerspelkercke tot Echtelt”. Een altaar dus ter ere van het Eerbiedwaardige Sacrament, vandaar dat het ook wel het sacramentsaltaar werd genoemd. In 1474 stichtten de broers Henrick en Johan van Wijhe een “paeplicke” prebende, verbonden aan de kerk.
Voor de preekstoel is de grafzerk van een andere oorlogvoerder, te weten kapitein Hendrick van Brienen van de Lathmer. Het is voor ons nog altijd een raadsel, waarom deze Van Brienen begraven ligt in de Echteldse kerk. Volgens één archiefstuk uit het Van Wassenaerarchief zou hij getrouwd zijn met Bernadina van Wijhe. Dit duidt echter veel meer op een verschrijving. Uit andere stukken blijkt het hier te gaan om Bernadina van Wees. Uit ons onderzoek is gebleken dat de Van Wijhes contacten hadden met het vooraanstaande riddergeslacht Van Rennesse uit Utrecht en Wilp. Ook de Van Brienen’s van de Lathmer (bij Deventer) behoorden tot hun circuit. Maar een echte verklaring voor de merkwaardige aanwezigheid van het graf van deze vreemde kapitein in relatie met de Van Wijhes hebben we (nog) niet.
Achter de preekstoel bevindt zich de graftombe van Reinold van Wijhe.
In de kerk zijn o.a. interessante secco’s (muurschilderingen) en graven te zien.
Naast de kerk, aan de oostzijde, ligt kasteel ‘De Wijenburg’. In 1217 werd het eigendom van de familie Van Wijhe. Momenteel is het een van de meest gewilde trouwlocaties in Nederland. Eén van de familieleden van de Van Wijhes ligt begraven voor de kansel in de kerk.
U komt bij het kasteel, helaas niet toegankelijk, door vanuit de kerk oostwaarts te gaan, Hotel – Restaurant Bal via het grindpad te passeren en dan bevindt zich het toegangshek aan het eind van het pad aan de rechterzijde.
Leuk om te weten is dat een smaller grindpad, dat zich daar aan de linkerkant bevindt, het ‘Laantje naar Parijs’ heet. Jaren geleden gebruikten de toenmalige bewoners (de freules) dit pad wanneer zij naar Parijs gingen om kleding te kopen. Aan het andere eind van het Laantje naar Parijs, aan de overkant van de weg naar Ochten, staat het voormalige station (thans een woonhuis) waar de dames een eigen wachtkamer hadden. Het station was (volgens Wikipedia) geopend van 1 november 1882 tot 15 mei 1938.
Zoals in veel gemeenten in ons land, tref je ook in Echteld een Voorstraat en een Achterstaat aan. In beide straten zijn verschillende karakteristieke huizen te zien.
Voor wie meer wil weten over die Dijk van een Gemeente verwijzen we naar het gelijknamige boek, in 2001 uitgegeven door het Arend Datema Instituut in Kesteren.
