Activiteiten op de Open Monumentendag zondag 10 september 2023
De kerk is gebouwd als doopsgezinde vermaning naar eclectisch ontwerp van architect L.J. Immink De kerk staat op de hoek van de Oostzijde en de Belgische straat en is iets terug uit de rooilijn gebouwd.
Zondag 10 september 2023 van 13.00 tot 16.00 is het gebouw te bezichtigen.
Er is vrije inloop met muziek o.a. live cello muziek, een expositie met prachtige werken van Martin Heijnen en een koffie / thee tafel consumptie gratis.
Het pand is uitgevoerd in centraalbouw en dit is een typisch protestants verschijnsel. In een dergelijk gebouw kan iedereen dicht bij de preekstoel zitten, wat voor de protestante eredienst van groot belang is. Daar staat immers het woord, de preek, centraal. Het achtzijdige pand heeft een in oorsprong identieke uitbouw ten behoeve van de consistoriekamer. Deze uitbouw werd in 1923 vergroot.
Het interieur van de kerk – dat vanaf galerijhoogte gaaf is bewaard – wordt bepaald door de centrale achthoekige kerkruimte waaromheen de andere functies gegroepeerd zijn. De kerkruimte heeft in elke hoek een spant dat tegen een oculus loopt. De velden ertussen zijn gepolychromeerd en voorzien van enkele teksten en bladmotieven. De ruimte heeft over zeven geveldelen een doorlopende galerij met oplopend bankenplan. Onder deze galerij bevinden zich twee originele spiltrappen. De kap van de kosterswoning heeft Philibertspanten die in één punt tegen de gevel van de kerk samenkomen. Sinds 1953 is de kerk in bezit van het apostolisch genootschap.
Het gebouw is architectonisch een zeer belangrijk gebouw. Het heeft een achthoekige vorm en is ontworpen door de Zaanse stadsarchitect L.J. Immink.
Een stukje geschiedenis:
Aan de oostkant van de Zaan waren de Waterlandse doopsgezinden al vroeg vertegenwoordigd. Rond 1600 hadden zij ter hoogte van Het Grote Glob een ‘predikhuis’ en een in 1656 gebouwde houten vermaning ernaast. Deze hield het ruim twee eeuwen uit. In 1860 besloot het college van diakenen dat het hoog tijd werd voor een nieuwe vermaning. De bouw startte in 1860 en was gereed in 1861. Voor een bedrag van f 47.400 (€ 21.500).
Naast andere extra kosten waren vooral de 225 met leer beklede kerkstoelen een aderlating, totaal ¦ 1406,25 Maar het kon er af, want de nieuwe vermaning aan de Oostzijde had diverse gefortuneerde fabrikanten onder haar leden zoals Zwaardemaker en Schoen.
In augustus 1953 koopt het ApGen (Apostolisch Genootschap) het gebouw. Na diverse aanpassingen werd het in april 1954 in gebruik genomen. Vanaf 1995 wordt er gezocht naar een plek in Zaanstad voor een nieuw te bouwen plaats van samenkomst. Dit lukt niet en in april 2000 wordt besloten te blijven.
