Kortrijkse Molen

De Kortrijkse Molen ten westen van Breukelen staat te midden van een wirwar van verkeersaders, spoorlijnen en waterwegen.

Tot 1950 bemaalde de molen de polder Kortrijk en Gieltjesdorp.

In de 12^e eeuw werden Vlaamse kolonisten met voor hun aansprekende plaatsnamen zoals Kortrijk, dat in West-Vlaanderen ligt, naar deze streken gelokt om het veengebied te ontginnen. Door inklinking van het ontgonnen veen waren vanaf omstreeks 1400 molens noodzakelijk om het overtollige water uit de polders te pompen en af te voeren.

De huidige molen is niet de eerste molen op deze plek. De eerste molen is waarschijnlijk rond 1535 gebouwd, maar deze werd door Franse troepen in het Rampjaar 1672 in brand gestoken. Na het vertrek van de fransen werd de huidige molen in 1675 gebouwd.

Beschrijving Wipmolen

De Kortrijkse molen is van het type “wipmolen”. Deze molens waren ontwikkeld om polders droog te malen, er stonden er veel in deze omgeving. Een wipmolen bestaat uit een grote houten kast, het bovenhuis, op een met riet gedekte onderbouw. Het hele bovenhuis is draaibaar om een verticale koker.

Uiteraard is aan de molen inmiddels het nodige vernieuwd. Zo werd in 1899 een groot deel van het bovenhuis door nieuwe onderdelen vervangen, daarnaast werd een nieuwe wielbak gebouwd. Deze wielbak staat op 18 heipalen. In die wielbak draait het waterwiel met een diameter van 4 m. In de molen kun je dit wiel bekijken. De steile trap aan de buitenzijde van de molen voert bezoekers naar het bovenhuis. Daar is onder meer de rem van de molen, de ‘vang’ te zien.

Een doorsnee wipmolen oogt redelijk licht gebouwd, maar het bovenhuis van deze molen weegt maar liefs 30 ton. Het skelet van de ondertoren en ook de koker zijn nog origineel.

Stichting De Utrechtse Molens

In 1978 is de molen overgenomen door de Stichting De Utrechtse Molens. Een ingrijpende restauratie volgde in de jaren 1981-1982. Pas later, in 1991, is een watercircuit gerealiseerd. Daardoor kan de molen weer water malen.

Molenaarswoning

De molen heeft tot 1912 een woonfunctie gehad voor de molenaar en zijn gezin. Het woongedeelte van meer dan 100 jaar oud is nog intact, met bedsteden en al. Naast de molen heeft vanaf 1912 een molenaarswoning gestaan. Deze is in 1987 gesloopt om het complex van Van der Valk te kunnen ontsluiten. In de molen hangen foto’s waarop het huis te zien is.

Vanaf 2021 heeft de molen stilgestaan na problemen met de wieken en de roeden. Na een grote renovatie in 2023 kan de molen sinds 3 april 2024 weer draaien!

https://www.utrechtslandschap.nl/gebied/erfgoed/kortrijkse-molen

https://www.molendatabase.nl/molens/ten-bruggencate-nr-00026