De kerk hoorde oorspronkelijk bij het benedictijnerklooster van Ruinen, welke al voorkomt in 1141. In 1325 verhuisde het klooster naar Dickninge en werd de voormalige kloosterkerk een normale parochiekerk: de Mariakerk. In de kelder van de pastorie van Ruinen zijn nog restanten van de gewelven van de vroegere abdij te zien. In de 14e eeuw werd aan de zuidoostzijde van de kerk de Catharinakapel gebouwd. De opdracht tot de bouw van deze kapel werd gegeven door Jan van Ruinen en zijn vrouw Zwedera. Bij een restauratie in 1836 werd de kapel afgebroken en werd ook het koor van de kerk gesloopt.
Op de binnenmuur aan de noordkant van de kerk is een afbeelding van de annunciatie geschilderd. Deze muurschildering dateert uit het begin van de 16e eeuw en werd ten tijden van de reformatie in 1598 overgekalkt. In 1928 werd deze afbeelding tijdens werkzaamheden (gedeeltelijk) teruggevonden en is vandaag de dag nog in de Mariakerk te bewonderen. De herenbanken in de kerk dateren uit de 17e eeuw.
Oorspronkelijk betrof het een romaanse kerk. Bij een ingrijpende verbouwing in de 15e eeuw kreeg de kerk haar huidige gotische uiterlijk. De kerktoren is in dezelfde periode gebouwd, waarschijnlijk door ‘Johan die Werckmeister’ uit Ruinen. De kerk is in de jaren zeventig van de vorige eeuw gerenoveerd.
Inventaris van de kerk volgens het Rijksmonumentenregister: eiken preekstoel en doophek uit omstreeks 1660, koperen kroon XVIII. Klokkenstoel met gelui van twee klokken, waarvan een van G. van Wou, 1496, diam. 118,9 cm. en een moderne klok. De klok van G. van Wou is in de 19e eeuw gekocht van de Hervormde Kerk te Noordwolde (FR). Orgel met een klavier en aangehangen pedaal gemaakt door M. Eerdtman in 1901.
