De bronnen zijn het niet eens over het bouwjaar van dit kleine, Goudse monumentje. Zowel 1871 als 1880 zijn er te vinden. In 2022 is het brugwachtershuisje helemaal opgeknapt en voorzien van een piron (of pinakel). Op een foto uit 1900 is deze piron nog te zien, maar op enig moment is dit puntvormige dakornament verdwenen. De nieuwe piron is vormgegeven naar deze foto.
Het gebouw
De architect is naar verluidt de gemeentelijke bouwmeester Burgersdijk. Het vierkante huisje is voorzien van een plat dak. Bij de beschrijving -gemaakt toen het in 1998 een monumentale status- kreeg, wordt vermeld dat er in het midden van het dak een vierkant element is gemetseld. Dat is wellicht de voet van de verdwenen piron. In de jaren zeventig van de twintigste eeuw werd een verbouwing doorgevoerd. De deur werd verplaatst van de straatzijde naar de waterkant omdat er druk autoverkeer vlak langs het huisje liep. Het toilet dat er in de jaren zeventig in zat voor gebruik door de Goudse brugwachters, is in 2022 gesloopt. Nu is er binnen een tafel en stoel te vinden en (reserve)materiaal dat nodig is om de diverse bruggen in Gouda te openen en sluiten.
Het verhaal
De Kleiwegbrug was aanvankelijk een draaibrug. De brugwachters moesten niet alleen deze brug bedienen, zij kregen ook te maken met het verkeer. Vooral kinderen probeerde nog wel eens wat: tijdens het openen nog over de brug rennen of één voet zetten op de draaiende brug. De Goudsche Courant van 1931 meldt dat zo de voet van een jongen bekneld raakte. Ook ongeduldige volwassenen zorgden voor problemen. Zo klaagde een handelsreiziger in 1939 bij de directeur Gemeentewerken dat de brug ’s ochtends weer te laat open was gegaan zodat hij opnieuw niet zijn trein kon halen. De brugwachter had op zijn verzoek om haast te maken geantwoord: “Dan moet je maar eerder uit je nest komen”.
