De nederzettingen ontstonden in het rivierengebied vanzelfsprekend op de hogere oeverwallen. Doordat zelfs deze hogere terreindelen niet altijd voldoende hoogwaterveiligheid boden, werd ook in Eldik vanaf het jaar 1000 begonnen met het aanhogen van een smalle kruin op de oeverwal. Zo ontstond een dijkje, een route waarlangs zich een lintvormige nederzetting kon ontwikkelen met bebouwing aan zowel de binnendijkse, als de buitendijkse kant. Door diverse dijkdoorbraken ontstonden ook in Eldik diepe wielen, waaien, oftewel doorbraakkolken ontstonden. Inmiddels heeft het Eldikse dijkje haar waterkerende functie verloren, doordat in de eerste helft van de negentiende eeuw (1827) een nieuwe hoge en kaarsrechte, zgn. ‘landmetersdijk’ is aangelegd. Overigens moest deze ‘nieuwe’ Waalbandijk ook al meerdere keren worden verhoogd, om het hoofd te kunnen blijven bieden aan steeds extremere waterhoogten.

Eldik heeft zich ontwikkeld tot een tweezijdig dijkdorp met verspreide vrijstaande bebouwing aan weerszijden van de dijk.
Het bebouwingsbeeld is intiem en kleinschalig en wordt grotendeels bepaald door zogenoemde landelijke bouwkunst.
Verspreid komen hier ook de, voor het rivierengebied typische T-boerderijen voor, zij het in klein formaat.
Hierbij staat het voorhuis (het woongedeelte) dwars voor het achterhuis (het bedrijfsgedeelte).
Hoewel het dorpsbeeld in algemene zin van grote charme is, is geen enkel pand aangewezen als monument.
De waarde van Eldik zit hem vooral in het feit dat het een verstild, typisch Betuws dijkdorp is, waar de dijk weliswaar geen waterkering meer vormt, maar waardoor het dorp juist haar oorspronkelijke kleinschaligheid en intimiteit heeft kunnen behouden.