De Exempel is een paviljoen-tjalk en varend erfgoed.

De Exempel is gebouwd in 1909 op de werf Boot in Alphen aan de Rijn en vervoerde zand en grind over de Hollandse IJssel, Lek en Oude Rijn. Met gestreken mast is het een laag schip. Hierdoor konden deze schepen onder de lage bruggen in de omgeving van Den Haag en Leiden varen.

Waar nu de kajuit is, was het laadruim, waarin zand en grond werden vervoerd. Vaak baggerden de schippers zelf. het zand en grind uit de Lek.

De toenmalige schipper had een klein onderkomen onder de helmstok, dit onderkomen werd paviljoen genoemd. Daarvoor bevindt zich de kleine kuip, de Bollestal. Hier stond de schipper of zijn vrouw te sturen. Tot in de jaren 30 werd er voornamelijk gezeild en als er geen wind was (of uit de verkeerde richting) werd het schip voortgetrokken door de schipper of knecht, het zogenaamde jagen. Langs de Vecht zijn de rollenpalen, die in bochten voor het jagen werden geplaatst, onlangs opnieuw neergezet.

Nu is er al jaren een motor aan boord en kan er gekozen worden om met de motor te varen of te zeilen.