Het Elsmuseum is een museum gelegen aan Wolfeynde 4 te Beek. Het museum belicht de geschiedenis en fabricage van het kruidenbitter Els La Vera, zoals bereid in de voormalige distilleerderij van de familie Hennekens, alwaar zich ook het museum bevindt.

In het jaar 1802 wordt aan het Wolfeynde 2 een monumentale boerderij gebouwd, die in 1822 een koffiebranderij en later de beroemde distilleerderij Hennekens, maker van de wereldberoemde Baeker Els La Vera, huisvestte. Op de blauwe sluitstenen boven de  beide toegangspoorten staat 1828 en W(illem) H(ennekens).

In 1867 verandert de bestemming in een sigarenfabriek met grote droogzolders voor de tabaksbladeren en van hieruit vertrekken heel wat “HeSiBe’’- en “Richard 2” sigaren naar de liefhebbers van deze  genotsmiddelen. In de 30-er jaren van de vorige eeuw loopt de productie echter drastisch terug en het gevolg is leegstand. Het Nederlandse leger legt er in 1939 beslag op en in de oorlogstijd gebruikt het Duitse gezag het gebouw.  Op de zolder van het pand zit in de oorlogsjaren sinds augustus 1942 de loodgieter Franz Kanarek ondergedoken, zoon van een Joodse familie en vanaf 1943 ook zijn moeder, terwijl beneden de Duitsers verblijven. Na de bevrijding van Beek op  17 september 1944 meldt hij zich aan als vrijwilliger bij de    stoottroepen, doch hij sterft aan de gevolgen van tuberculose op 15 maart 1945 te  Maastricht.  Hij ligt begraven op het Joodse kerkhof in Beek-L bij zijn vader en moeder. Na de bevrijding maakte het Amerikaanse leger  even gebruik van het pand.

Een deel van de fabriekshal doet van 1958 tot 1960 dienst als noodkerk voor de pas opgerichte parochie van OLV van de Wonderdadige Medaille. 1980 koopt wereldconcern Heineken de gehele inventaris van de distilleerderij inclusief de formule van bereiding van de Els op, met als gevolg dat alles naar Zoetermeer verhuist en het pand in verval raakt. In 1991 wordt notariaat Pas, dat al sinds 1762 mensen helpt bij hun akten,  de nieuwe eigenaar van het pand. Joannes Stijnen was toen de eerste notaris in Beek. Er volgt een complete restauratie en renovatie, echter niet van het gehele oorspronkelijke gebouw. Als na enkele jaren Heineken genegen is het originele brouwmateriaal aan Beek terug te geven ontstaat het idee om voor in de fabriekshal een “Elsmuseum” te stichten met een proeflokaal. De gemeente vindt het dan   echter niet nodig om naast het  bestaande Heemkundemuseum nog een nieuw museum te krijgen en zo wordt een  compromis geboren dat op de bovenste verdieping van het Elsmuseum de Heemkundevereniging

Tegenwoordig is notariaat Pas gehuisvest op Wolfeynde 2 en het Elsmuseum op Wolfeynde 4. De achterzijde en bovenverdieping van het oorspronkelijke fabrieksgebouw zijn tegenwoordig veranderd in een zestal luxe appartementen.

Tekst: Heemkundevereniging Beek – Herman Peters