In 1909 wordt het Apeldoornsche Bosch in gebruik genomen, een Joods-psychiatrische verpleeginrichting waar patiënten volgens de voorschriften en tradities van de joodse godsdienst verzorgd worden. Het Apeldoornsche Bosch is opgericht door de Vereeniging Centraal Israëlitisch Krankzinnigengesticht (CIK). De locatie is gekozen vanwege de ligging in de groene omgeving van Apeldoorn, met z’n de schone lucht, rust en ruimte. Bovendien is Apeldoorn voor familieleden vanuit Amsterdam, waar de meeste patiënten vandaan komen, met de Oosterspoorweg goed te bereiken. De indeling van het terrein is een ontwerp van landschapsarchitect K.C. van Nes die later ook tekent voor het ontwerp van Park Berg en Bos. De gebouwen zijn ontworpen door de architecten E.M. Rood en F.W.M. Poggenbeek, beiden medeoprichters van CIK.
Herinneringscentrum Apeldoornsche Bosch
In de dertiger jaren wordt Het Apeldoornsche Bosch aan de westzijde uitgebreid met onder andere een aantal woonpaviljoens en dienstgebouwen voor het Paedagogium Achisomog (‘mijn broeder tot steun’). Hier wonen Joodse zwakzinnige kinderen en kinderen met opvoedingsmoeilijkheden, die hier ook onderwijs krijgen. Na de Tweede Wereldoorlog fungeert het als opvanghuis voor Joodse weeskinderen.
In de voormalige directeurswoning is nu Herinneringscentrum Apeldoornsche Bosch gevestigd; hier komt u meer te weten over het leven in Het Apeldoornsche Bosch en over de gruwelijke ontruiming van het Apeldoornsche Bosch door de nazi’s in januari 1943.
Omdat er na de Tweede Wereldoorlog nauwelijks Joodse patiënten zijn, wordt Het Apeldoornsche Bosch in 1952 overgenomen door de christelijk-psychiatrische instelling ’s Heeren Loo dat de naam wijzigt in Groot Schuylenburg.
Het keukengebouw
Het complex omvat naast het hoofdgebouw en drie verpleeggebouwen ook een vrouwenpaviljoen, synagoge, keukengebouw, wasgebouw annex linnenkamer en twee woonvilla’s voor de directie. De meeste van die gebouwen zijn helaas in de jaren ’70 gesloopt en vervangen door nieuwbouw. De vier nog resterende oorspronkelijke gebouwen langs de Zutphensestraat zijn rijksmonument; deze worden momenteel herontwikkeld en krijgen wederom een zorgbestemming. Tijdens de Open Monumentendagen is het keukengebouw (één van deze vier gebouwen) te bezichtigen; hierin zijn nog enkele typisch Joodse kenmerken te zien.
Verdeeld over het terrein staan 12 informatiepanelen die een goed beeld geven van het leven in Het Apeldoornsche Bosch in de jaren tot de oorlog. Bij deze panelenroute is een audiotour te downloaden.
