Omstreeks 1225 is men begonnen met de bouw van een bakstenen kerk te Noordwolde (Gn). Baksteen was in die tijd nog een nieuwigheid. De oudere kerken zijn alle gebouwd van tuf, een gesteente van vulkanische oorsprong dat gewonnen werd in de Eifel en via Deventer, dat als stapelplaats fungeerde, naar onze streken werd vervoerd. De oudste kerken in onze provincie zijn dus gebouwd van tufsteen, zoals b.v. in Bedum, Zuidwolde, Doezum e.a. In de Romeinse tijd was het bakken van stenen uit klei al bekend, maar deze vaardigheid ging verloren. Zij werd naderhand herontdekt. Baksteen werd vervolgens voor de kerkenbouw alom gebruikt, ook al om economische redenen.
De kerk werd gebouwd in het 2e kwart van de 13e eeuw in romano-gotische stijl, van baksteen. Het koor is een uitbreiding van de 14e eeuw. Ingrijpende veranderingen in de 17eeeuw: grote spitsboogramen en steunberen aangebracht, dak verhoogd. Het gebouw kent 4 traveeën (vakken) en een smal travee tussen toren en kerk. Oorspronkelijke rondboogramen en sier nissen nog goed te zien in het metselwerk van de buitenmuren.
Toren oorsprong onderste deel 13e eeuw. Eerst los van de kerk met zadeldak, later eraan vastgebouwd. In 1639: vernieuwd en verhoogd, en ui-vormige spits geplaatst. Gebouwd van baksteen van groot formaat, met een zandstenen balustrade.
Orgel De Mare en/of Anthoni Waelkens (Bedum) door Arp Schnitger (1695) bewerkt, wellicht vergroot en in 1802 gerestaureerd door Freytag en verkleind, in 1833 door Lohman gewijzigd. Rijk met houtsnijwerk versierde kas, deels in renaissance-, deels in barokstijl.
ORGEL
Het orgel is ongetwijfeld het kostbaarste stuk dat de Noordwolder kerk bevat. In de “Orgelgids van de Eems-Dollard regio” wordt dit orgel gekwalificeerd als “een historisch orgel van Europese betekenis”. Er zijn in de provincie Groningen nog vijf andere orgels met deze kwalificatie, nl. die van de Martini- en van de Der Aa-kerk in de stad Groningen en daarbuiten die van de hervormde kerken te Uithuizen, Noordbroek en Krewerd.
Bouw en plaatsing van het Noordwolder orgel –ter vervanging van een ouder en veel kleiner instrument – zullen omstreeks 1640 hebben plaatsgevonden. Men gaat er tegenwoordig van uit, dat de bouwer gezocht moet worden in de sfeer van de zogenaamde Groninger School (Andries de Mare en Anthoni Waelckens uit Bedum worden genoemd, misschien in samenwerking met een zekere Bade uit Münster). We zagen al dat ingrijpende maatregelen nodig waren om het enorme instrument te kunnen herbergen: verhoging van het dak en van de zoldering. Ook, dat de windvoorziening in de eerder aangebrachte verbinding met de toren werd geplaatst.
