Het kantongerecht is van 1838 tot 2002 het laagste niveau in de rechtspraak in Nederland. Het kanton (het rechtsgebied van de kantonrechter) wordt al in 1811 tijdens de Franse tijd ingevoerd en is zetel voor één rechter. Eerst is dit de vrederechter, later de kantonrechter. Na de afschaffing van het kantongerecht als zelfstandig gerecht, blijft Apeldoorn zittingsplaats voor de sector kanton van de rechtbank Zutphen. Hoewel het kantongerecht als instituut niet meer bestaat, zijn de meeste gebouwen bewaard gebleven.
Het kantongerecht aan de Stationsstraat is een ontwerp van architect Johan Frederik Metzelaar en dateert uit 1880. De eerste jaren is er in de directe nabijheid geen andere bebouwing, waardoor het een zeer prominente ligging aan het Marktplein heeft – net als het stadhuis en in die tijd ook het politiebureau. Dit gemeentelijk monument bevat elementen van de neorenaissance en het eclecticisme en is oorspronkelijk uitgevoerd in baksteen. In 1915 wordt het pand uitgebreid en worden de gevels van het hoofdgebouw gepleisterd. Desondanks heeft het pand zijn historische karakter goed behouden. In het interieur zijn vooral het statige trappenhuis en de prachtige lampen in de hal het vermelden waard.
Tegenwoordig is in dit pand brasserie en Bed & Breakfast ‘Het Oude Kantongerecht’ gevestigd. Verrassend is de sfeervolle, zonnige stadstuin. Sinds 2007 is het een leer- en werkbedrijf voor mensen met een verstandelijke beperking en onderdeel van Stichting De Passerel.
