Thema | Levend erfgoed Monumentendag 2023
Dit jaar is het twintig jaar geleden dat het UNESCO verdrag voor de Bescherming van het Immaterieel Cultureel Erfgoed is gesloten en dat vieren we door het thema ‘Levend erfgoed’ te koppelen aan Open Monumentendag.
Op zaterdag 9 september 2023 pakt de Historische Vereniging Wormerveer uit met Wormerveerse verhalen aan de hand van het dagelijks leven, zeden en gebruiken in de Zaanstreek in de 17e eeuw: Kermis – Luilak – Derde Pinksterdag – Duivekater enz. Dossiers over verdwenen fanfares, gymnastiekverenigingen, vaandels; eigenlijk alles wat in Wormerveer verloren is gegaan aan tradities, verenigingen, enz. maar d.m.v. foto’s en dossiers bewaard wordt door het archief van de Historische Vereniging Wormerveer.
U bent van harte welkom in ons clubhuis, Zaanweg 124 achter, te bereiken via de Steijnstraat naast huisnummer 2. Het clubhuis is geopend vanaf 10.00 uur tot 16.00 uur.
We kunnen immaterieel erfgoed – oftewel levend erfgoed – omschrijven als de culturele gebruiken, tradities en ambachtelijke vaardigheden die mensen van huis uit hebben meegekregen, die zij zich eigen hebben gemaakt en die zij op hun beurt weer willen doorgeven. Dit immateriële erfgoed is – anders dan de stenen van een monument – voortdurend in beweging en verandert mee met de tijd én van beoefenaar tot beoefenaar.
Deze ambachten, tradities en gebruiken zijn vaak onbewust al aanwezig in de monumenten, maar maken wij dit jaar nóg zichtbaarder tijdens Open Monumentendag. Denk bijvoorbeeld aan het ambacht van de molenaar. De molenaar kan zijn beroep niet uitoefenen zonder goed functionerende molen. Maar andersom is de molen ook slechts een zielloos gebouw zonder de molenaar en zijn werk.
De monumenten barsten dit jaar dus uit hun voegen van levendigheid. Verrassende koppelingen tussen monumenten en levend erfgoed worden opgezocht. Van ijzersmeden tot de Anansi verteltraditie, van Gregoriaanse zang tot fanfares, van poffertjes tot Indische rijsttafel; (levend) erfgoed verbindt ons allemaal.
Over de Historische Vereniging Wormerveer
Geruime tijd voor de viering van het 500-jarig bestaan van Wormerveer als dorpsgemeenschap in 2003, kwamen een aantal betrokken Wormerveerders met het initiatief om ter gelegenheid van dit heuglijke feit een boekwerk uit te geven over de historie van dit Zaandorp. Omdat echter de voorbereidingstijd te kort bleek om dit boek te presenteren in het feestjaar, is dit idee losgelaten en hebben de initiatiefnemers zich gericht op het oprichten van een historische vereniging.
Najaar 2002 was een en ander een feit en ging de kersverse vereniging van start met als belangrijkste doelstelling het blootleggen en openbaar maken van de geschiedenis van Wormerveer in de ruimste zin van het woord. De viering van Wormerveer 500, een half jaar later, legde de vereniging geen windeieren en zo kon nauwelijks een jaar na oprichting het 400e lid genoteerd worden. Tijdens dit feestjaar manifesteerde de vereniging zich ook middels een tentoonstelling, de presentatie van het eerste periodiek en de uitgave van een prent. Een flink aantal actieve leden vonden elkaar binnen enkele werkgroepen (zie ook: HVW werkgroepen) welke verantwoordelijk zijn voor een aantal activiteiten of evenementen.
Anno 2023 geeft de collectie van het Archief van de HVW een beeld van de geschiedenis, cultuur en actualiteit van de Wormerveerse en Westknollendamse gemeenschap. Er zijn een aantal deelcollecties: museale objecten, foto- en ansichtkaartencollectie, publicaties (tijdschriften en boeken), archieven, audiovisueel materiaal en een digitale beeldbank. Door de jaren heen is de collectie opgebouwd door schenkingen en uitgebreid met o.a. interviewprojecten en materiaal dat verzameld is bij onderzoeken en tentoonstellingen als 250 jaar Wessanen en Laan (2015), Wandelweg en Indische Buurtstraten (2017), Hofje, Paden, Pakhuizen en Sluizen (2019) en Van Pont tot Brug (2019): bij de gereedkoming van de nieuwe Amaliabrug in West-Knollendam. Er worden spelletjes gespeeld, die in de loop der jaren verzameld zijn, waaronder een heel speciaal Wormerveers Monopoly spel, gemaakt door een 12- jarige jongen in oorlogstijd.
