Het kasteel en de kerk spiegelen zich in de eeuwenoude dorpsvijvers. De goed bewaarde middeleeuwse motte, de intieme binnenplaats, de grote hof en de indrukwekkend gevel verraden een lange geschiedenis die ook het heden inspireert.

In 1554 werd het huidige  kasteel gebouwd, waarvan een belangrijk deel nog aanwezig is. Vanaf de binnenplaats van de kasteelboerderij ziet men rechts een deel van de oude slotgracht, met daarover een stenen brug die naar een poorttoren leidt. In dat deel bevindt zich onder meer de vroegere ridderzaal, deze wordt nu ook als trouwlocatie gebruikt. De andere delen van het kasteel zijn later gebouwd. Zo dateert de grote toegangspoort tussen kasteel en kasteelhoeve uit 1719. Van 1872 tot 1910 woonden er de paters Jezuzuiten. Tot 1916 was kasteel Wijnandsrade in bezit van de adellijke familie Von Bongard. Koper was de heer Dupont, bankier te Heerlen. Deze verkocht het onmiddellijk door aan Theodoor Joseph Hubert Opfergelt. Van 1905 tot 1929 vervulde de nieuwe kasteelheer het burgemeestersambt van Wijnandsrade. In 1967 werd het kasteel overgenomen door Koninklijk Ingenieurs- en Architectenbureau Haskoning. Op 1 februari 1990 werd de stichting tot Behoud van Kasteel Wijnandsrade opgericht.

Achter het kasteel ligt een motte uit de 12e eeuw. Op de motte bevond zich een primitieve burcht die als woonplaats diende voor de eerste Heren van Wijnandsrade. Hier kon men zich bij onraad verschansen en verdedigen.