De windkorenmolen “De Vriendschap” aan de Nieuweweg in Veenendaal werd in 1872 gebouwd ter vervanging van de omstreeks 1870 gesloopte standerdmolen ‘de Oude Molen’, aan de huidige Molenstraat in Veenendaal. De houten constructie in de molen werd niet geheel nieuw gebouwd maar is een mooi voorbeeld dat functioneel hergebruik van alle tijden is. Naar alle waarschijnlijkheid is het gebruikte materiaal afkomstig van een gesloopte papiermolen uit Wormerveer daterend uit 1781. Bijzonder aan de constructie van molen “De Vriendschap” is de vorm. Zo zijn in de verschijningsvorm van de molen twee delen te onderscheiden: een achtkant gevormd door de houten en met riet gedekte stellingmolen bovenop een vierkante, stenen onderbouw. Deze vormcombinatie is een wijze van molenbouw die in Nederland weinig voorkomt. De tweeledige opbouw komen we veelvuldig tegen in Nederland. De molen valt daarmee onder het type stellingmolen. Dit omdat er een stelling (verhoogde omloop) nodig is om de molen te kunnen bedienen. Functioneel zorgt de onderbouw ervoor dat de molen de beschikking had over opslagcapaciteit, waar men met paard en wagen naar binnen kon rijden en in het geval van “De Vriendschap” is ook nog goed in de huidige vorm te zien dat de molenaarswoning in de onderbouw was gesitueerd. Maar nog belangrijker, het optillen van de molen ten opzichte van het maaiveld zorgt ervoor dat er geen last wordt ondervonden van de omliggende bebouwing, die bij de bouw van de molen reeds aanwezig was.
De laatste eigenaar van het maalderijcomplex stamt uit het molenaarsgeslacht Van Eden dat de molen al sinds 1891 bedient. In 1898 kon Jan Jacob van Eden met zijn gezin verhuizen naar
het molenaarshuis naast de molen. In 1928 werd de maalderij door zoon Gerrit overgenomen. De vraag naar maalproducten bleef echter zodanig toenemen, dat de productie drastisch uitgebreid moest worden om de concurrentie de baas te blijven. Het gevolg was dat veel aan de molen werd gesloopt en vervangen en de molen omgeven werd door silo’s. Het ‘gaande werk’ uit de molen werd verwijderd om plaats te maken voor silo’s. In 1960 volgde Gert van Eden zijn vader op. Gert is tot op de dag van vandaag vrijwillig molenaar van molen “De Vriendschap”. Sinds 1995 is de molen weer volledig in ere hersteld door een ingrijpende restauratie en aanvulling met (delen van) een elders in het land door sloop beschikbaar gekomen molen. De molen werd midden jaren negentig door Z.K.H. prins Claus (beschermheer van De Hollandsche Molen) opnieuw als maalvaardige windkorenmolen in bedrijf gesteld.
Molen “De Vriendschap” heeft zich ontwikkeld tot een plek waar de traditie van het molenaars vak in ere wordt gehouden en er tegelijkertijd naar de toekomst wordt gekeken. Zo is er een winkel ingericht waar ambachtelijk gemalen meel wordt verkocht voor de fijnproevers en is de bijeenkomstruimte in de molen gemoderniseerd zodat deze geschikt is voor workshops, trouwerijen en diverse andere bijeenkomsten. Ook bevindt zich direct naast de molen peuteropvang “De Molen”. De bevlogen vrijwilligers vertellen u met liefde en passie graag meer over “De Vriendschap” en de werking van de molen op locatie.
