Kerk Noordbroek, Hoofdstraat 129, Noordbroek

Deze kruiskerk uit de eerste helft van de 14e eeuw is een voorbeeld van de laatste fase van de Romano gotische bouw. De totaalconceptie is die van een gotische kerk, maar de detaillering is nog die van de Romano gotiek. Dit is o.m. te zien aan de profilering van de vensters en de vulling van de topgevel van het dwarspand: links het schip en rechts het koor.
Het interieur wordt overdekt door hoge meloenvormige koepelgewelven, die alle in de tweede helft van de 15e eeuw van geschilderde voorstellingen zijn voorzien. Deze schilderingen vormen van het westen naar het oosten een doorlopend iconografisch patroon. De kerk van Noordbroek behoort tot de hoogtepunten van de laat Romano gotiek in Groningen.

Het kerkgebouw, een kruiskerk, is in het eerste kwart van de 14e eeuw gebouwd. De losstaande romaanse toren (bijgenaamd Olle Dodde = oud, dik en log ding) is mogelijk iets ouder; de toren is uitgerust met een zadeldak. Beide zijn in de loop der eeuwen slechts op een aantal ondergeschikte punten aangepast. Nog steeds heeft het de uitstraling die de bouwmeester destijds voor ogen moet hebben gehad. De kerk is gewijd aan een onbekende heilige, wellicht een van de leden van het Thebaanse Legioen. Het zegel uit de 17e eeuw toont een krijgsman met wapperende mantel, die in de linkerhand een afbeelding van een kerk, in de rechterhand een lans of vaandel vasthoudt.
In de kerk zijn middeleeuwse muur- en gewelfschilderingen te zien. De schilderingen in de kerk van Noordbroek geven een voorbeeld van hoe in de middeleeuwen thema’s uit het Oude en het Nieuwe Testament met elkaar werden verbonden.

Het prachtige Arp Schnitgerorgel in de kerk dateert uit 1696. Ook de orgelbouwers Albertus Antoni Hinsz en H.H. Freytag hebben respectievelijk in 1768 en in 1809 aan het orgel gewerkt. Tijdens de Open Monumentendag wordt het orgel regelmatig bespeeld.
De preekstoel met dooptuin dateren van 1757 en zijn gemaakt naar ontwerp van W.E. Struve.