De NH kerk is vermoedelijk in de 13e eeuw gebouwd, maar in 1775 werd het ingrijpend verbouwd. In het interieur bevindt zich een fraaie kansel van 1775, in Lodewijk XV-stijl en een Lohmanorgel uit1830.
Verder zijn er gebandschilderde ramen van vlak voor de Tweede Wereldoorlog.
Rijksmonument. St. Oude Groninger Kerken.
Het Westendorp Informatiepunt
Het vormde het slotstuk van het Nikolaas Westendorpjaar in Losdorp: de opening van het spiksplinternieuwe Westendorp Informatiepunt in de consistorie van de Johanneskerk. Dit informatiepunt, inclusief een toffe podwalk, is vanaf nu dagelijks geopend.
Vele kanten
De afsluiting van het feestjaar en de opening van het informatiepunt viel op een symbolische dag, want 5 juli is de sterfdag van Nikolaas Westendorp. Tentoonstellingsmaker Willy van der Schuit is trots. ‘Het is zó mooi geworden. De zeskantige consistorie leent zich perfect voor een informatiepunt over Westendorp, want hij was een man met vele kanten. Predikant, oudheidkundige, verzamelaar van volksverhalen, schoolopziener. Dat komt hier allemaal aan bod.’
Van der Schuit: ‘Het is toch bijzonder: in een piepklein dorpje, aan de rand van Groningen, woonde zo’n veelzijdig persoon. We hebben ervoor gekozen zijn denkwereld en zijn kijk op het leven te benadrukken. Dat maakt het persoonlijker.’ Want Nikolaas Westendorp was ook een man met twijfels, vertelt ze. ‘Hij leefde in een tijd waarin de wetenschap zijn wereld op zijn kop zette. En ondanks zijn interesse in archeologie en zijn onderzoek naar de oudheid, blijft hij een man met de bijbel.’
Als je het kleurrijke Informatiepunt betreedt, word je blik gelijk naar de opvallende lichtbak getrokken. Hierop wordt een soort compilatie van het leven van Westendorp weergegeven. ‘We hebben immers geen portret van de beste man,’ zegt Van der Schuit. ‘Daarom hebben we er een kunstzinnige draai aan gegeven. De installatie is geïnspireerd op de glas-in-lood- ramen van de kerk. Via een touchscreen vind je vervolgens verdiepende informatie.’
Podwalk
Ook buiten de muren van de consistorie kom je meer over Westendorp te weten. ‘We hebben een heel leuke podwalk ontwikkeld,’ vertelt Willy Van der Schuit enthousiast. ‘Het enige wat je daarvoor nodig bent is een smartphone, waarmee je een QR-code scant. Op zes punten in en om de kerk vertelt Nikolaas Westendorp interessante verhalen. Over de geschiedenis, en hoe hij er naar kijkt. Hij windt zich bijvoorbeeld enorm op over het afgraven van de wierde, waarbij geen archeoloog betrokken is geweest. Zo komt hij opeens heel dichtbij.’
De precieze schrijfwijze van de voornaam van Nikolaas Westendorp is een beetje een mysterie. In de bronnen komen we Nikolaas, Nicolaas en zelfs Nicolaus tegen. Zelf publiceerde hij boeken onder de naam ‘Nikolaas’, dus houden wij dat ook aan. Hoe dan ook, Nikolaas Westendorp werd geboren op 11 februari 1773 in Farmsum. Hij studeerde theologie in Groningen, trouwde met Roelina Santée uit Nietap, kreeg een aantal dochters en werd predikant. Eerst in Sebaldeburen, daarna in Losdorp. In Losdorp bleef hij wonen tot zijn dood.
Naast zijn werk als predikant zette Nikolaas Westendorp zich als schoolopziener in voor de verbetering van het onderwijs op lagere scholen. Bovendien las én schreef hij veel. Hij is vooral bekend geworden door zijn publicaties over oudheidkundige en godsdiensthistorische onderwerpen, zoals een geschiedenis van de provincie Groningen tot 1493. Bovenal gold hij als een van de pioniers van de Nederlandse archeologie. Zijn werk bleef ook landelijk niet onopgemerkt. Zo bood de Universiteit van Leiden hem een leerstoel aan. Westendorp zou dit aanbod hebben afgeslagen omdat zijn vrouw haar gouden oorijzers – deel van de Groninger klederdracht – niet zou kunnen dragen in Leiden.
Westendorp ligt begraven op het kerkhof van Losdorp. De Westendorpweg herinnert nog aan hem.
