Fotograaf: Fotograaf Kenneth Stamp
De Oude begraafplaats aan de Nieuwstraat behoort tot één van de oudste monumenten van Purmerend. De begraafplaats aan het eind van de Nieuwstraat is voor het eerst zichtbaar aanwezig op de stadsplattegrond van Purmerend van Tirion uit 1743. Op deze plattegrond is goed te zien dat het gebouwd is op een vroegere bastion, tegenwoordig is van deze vorm helaas weinig overgebleven.
Het toegangshek van de begraafplaats is in 1913 ontworpen door de Purmerendse architect P. de Groot. Dit deed hij in opdracht van de hervormde gemeente van Purmerend.
Het toegangshek bestaat uit een dubbele smeedijzeren ingangshek, afgehangen aan twee geblokte pijlers van lichtgrijze natuursteen. Aan weerszijden zijn twee smeedijzeren spijlendelen zichtbaar tussen twee lagere hekpijlers van rode machinale baksteen. Alle pijlers zijn voorzien van een geprofileerde natuurstenen deksteen. De hoge hoofdpijlers worden bekroond door een gebeeldhouwde schaal met vruchten. De spijlen van de hekdelen zijn bovenaan naar voren omgebogen.
Op de begraafplaats is in 1905 een familiegraf ontworpen door steenhouwer M. v.d. Veen in opdracht van de erven C. de Jong.
Het hardstenen monument bestaat uit een liggende grafsteen van 2 bij 0,8 meter met achteraan een opbouw van ongeveer 2,80 meter hoog. Deze opbouw bestaat uit een vierkante basis voorzien van een plint en door een sierbol bekroonde overhoekse voluutconsoles. Daarnaast heeft het een vierkant middenvolume van geringere grootte met eveneens een plint en bovenaan een fries dat aan alle zijden gedecoreerd is met drie uitgehakte bloemen. Hierboven is een afsluitende geprofileerde dekplaat geplaatst met daarop een zuil die bekroond is door een witmarmeren vaas met draperie (vergankelijkheidssymbool). Aan de voorzijde van het onderste vierkant bevindt zich een terugliggend witmarmeren paneel met de inscriptie “FAMILIEGRAF/ DE JONG”. Het middenvolume heeft aan de voorkant een verdiept paneel met in reliëf vergankelijkheidssymbolen (o.a. een vlinder middenboven en onderaan drie papavers). Beide volumes hebben in de overige drie zijden een paneel dat – evenals diverse andere onderdelen van het graf – ter contrast zwart is geverfd. De liggende grafsteen draagt het volgende grafschrift: “HIER RUST/ CORNELIS DE JONG/ GEB: 30 NOV: 1835/ OVERL: 12 JUNI 1905”. De rand aan de voorzijde is gesigneerd met “M V D VEEN”. Op de liggende grafsteen staan vier eveneens hardstenen hekpalen die vroeger vermoedelijk door een ijzeren ketting met elkaar verbonden waren. De achtzijdige hekpalen zijn opgebouwd uit een basis, een schacht met in elk van de acht zijden een spitsboogveld, en een door een bol bekroonde top met in elke kant een vierpas.
Het grafmonument is beeldbepalend voor de begraafplaats en is een aantal jaar geleden gerestaureerd.
Het toegangshek en het grafmonument zijn in 1999 aangewezen als gemeentelijk monument.
