Het Pelstergasthuis (officieel: Heiligen Geest Gasthuis) is het oudste van de stad Groningen. Daarmee is het één van de oudste gasthuizen of hofjes in Nederland.

Het gasthuis ontstond in de 13de eeuw. Het complex bestond in die tijd uit een ziekenzaal, een kapel en een woning voor de intern wonende ziekenverzorgers. Geleidelijk werden woningen bij gebouwd. De bewoners daarvan kregen verzorging en voeding uit het hoofdgebouw, waar de oude gaarkeuken en eetzaal nog aanwezig zijn. In het begin van de 17de eeuw werd de ziekenzaal afgestoten. Vanaf die tijd bood het Pelstergasthuis uitsluitend huisvesting en verzorging aan ouderen.

Het gasthuis groeide uit een complex van meerdere gebouwen, met onder meer een kerk en hoofdgebouwen met een historische Voogdenkamer.

Het Pelstergasthuis heeft 42 huurwoningen, “tiny houses” voor alleenwonenden vanaf 30 jaar. De woningen liggen aan vier pleintjes en tuinen. Deze bijzondere woonomgeving, een hof achter de poort, wordt door velen ervaren als een ‘oase van rust’ in de drukke binnenstad..

Het Pelstergasthuis is eigendom van de stichting Heiligen Geest Gasthuis. Het gasthuis wordt bestuurd door het stichtingsbestuur, dat vanouds de naam Voogdij draagt en nog altijd vergadert in de museale Voogdijkamer. Al meer dan 750 jaar is het gasthuis een zelfstandige instelling met een eigen bestuur bestaande uit vijf Voogden, die ieder op vrijwillige basis zorgdragen voor een eigen beleidsterrein. De dagelijkse gang van zaken wordt aangestuurd door de beheerder en de huismeester.

——————————————————————————————–

Het Pelstergasthuis is het oudste gasthuis van Groningen. Het wordt onder de naam Heiligen Geest Gasthuis voor het eerst vermeld in 1267 in een pauselijke bul in dat jaar over de wijding van een kerkhof bij het gasthuis. In het Pelstergasthuis werden ook pelgrims opgevangen. Vanaf de 17de eeuw woonden in de gasthuizen burgers die zich voor de rest van hun leven inkochten.

De geschiedenis van het Pelster Gasthuis en het Sint Anthony Gasthuis zijn vastgelegd in twee fraaie en rijk geïllustreerde boeken:
M. Hillenga e.a. ‘Tot hulp en troost’ Het Heiligen Geest Gasthuis in Groningen (2016).
Beno Hofman. ‘Sint Anthony Gasthuis 1517 – 2017; vijf eeuwen geborgenheid’ (2017).