Het Poldermuseum is gevestigd in het voormalige poldergemaal aan de Huygendijk. Dit is de zuidelijke ringdijk, onderdeel van de Westfriese Omringdijk, waar de polder Heerhugowaard het diepst is, namelijk wel 3,90 meter onder NAP. Daarentegen ligt de polder in het noorden hoger, 2,50 meter boven NAP,  met als gevolg dat het water naar het enige uitslaande gemaal stroomt.

Van windbemaling naar aandrijving
In​ ​Nederland​ ​duurde​ ​het​ ​tot​ ​1839​ ​voor​ ​de​ ​eerste​ ​spoorweg​ ​werd​ ​geopend​ ​van Amsterdam​ ​naar​ ​Haarlem​ ​en​ ​men​ ​het​ ​‘vuurmonster’​ ​kon​ ​bewonderen.​ ​Toch​ ​begon al​ ​in​ ​1787​ ​de​ ​toepassing​ ​van​ ​de​ ​stoommachine​ ​voor​ ​de​ ​bemaling​ ​met​ ​een experiment​ ​in​ ​de​ ​polder​ ​Blijdorp​ ​bij​ ​Rotterdam.​ ​In​ ​1794​ ​gevolgd​ ​door​ ​de Mijdrechtse​ ​Droogmakerij.​ ​Het​ ​polderbestuur​ ​van​ ​Heerhugowaard​ ​wikt​ ​en​ ​weegt, want​ ​wat​ ​weet​ ​de​ ​molenaar​ ​en​ ​de​ ​bestuurder​ ​van​ ​stoom,​ ​hoe​ ​groot​ ​is​ ​het​ ​risico, hoeveel​ ​kosten​ ​de​ ​kolen​ ​en​ ​hoe​ ​haalt​ ​men​ ​de​ ​kennis​ ​in​ ​huis!?

Bouw van het stoomgemaal
Het​ ​is​ ​een​ ​hele​ ​stap​ ​van​ ​250​ ​jaar​ ​windbemaling​ ​naar​ ​de​ ​onbekende​ ​en​ ​moderne vorm​ ​van​ ​aandrijving.​ ​Er​ ​wordt​ ​besloten​ ​een​ ​hulp​ ​stoomgemaal​ ​te​ ​bouwen​ ​op​ ​de plaats​ ​van​ ​molen​ ​25,​ ​daar​ ​waar​ ​nu​ ​het​ ​museum​ ​staat!​ ​De​ ​ijzergieterij​ ​“de​ ​Prins​ ​van Oranje”​ ​krijgt​ ​de​ ​opdracht​ ​en​ ​in​ ​1877​ ​worden​ ​2​ ​vijzels,​ ​aangedreven​ ​door​ ​elk​ ​een stoommachines​ ​van​ ​60​ ​PK​ ​geleverd​ ​en​ ​in​ ​gebruik​ ​genomen.​ ​De​ ​capaciteit​ ​van​ ​de​ ​2 vijzels​ ​samen​ ​is​ ​150​ ​m3​ ​water​ ​per​ ​minuut,​ ​de​ ​kosten​ ​van​ ​het​ ​geheel​ ​fl.100.000​ ​,​ ​in 40​ ​jaar​ ​af​ ​te​ ​betalen​ ​tegen​ ​5%​ ​rente.

Nodige vereiste aanpassingen…
Het​ ​is​ ​nog​ ​geen​ ​groot​ ​succes​ ​en​ ​al​ ​in​ ​1889​ ​besluit​ ​men​ ​een​ ​nieuw​ ​machine-​ ​en ketelhuis te bouwen, het huidige Poldermuseum, echter toen mèt schoorsteen. Het vergrote​ ​gemaal​ ​krijgt​ ​nu​ ​4​ ​ketels,​ ​2​ ​vijzels​ ​en​ ​1​ ​centrifugaal​ ​pomp,​ ​de​ ​kosten​ ​fl. 85000​ ​. Intussen​ ​was​ ​het​ ​aantal​ ​molens​ ​drastisch​ ​teruggebracht​ ​tot​ ​10​ ​stuks​ ​en​ ​nog​ ​de​ ​11 strijkmolens​ ​om​ ​het​ ​water​ ​de​ ​Schermerboezem​ ​in​ ​te​ ​pompen.​ ​Na​ ​bijna​ ​dertig​ ​jaar moeten​ ​de​ ​ketels​ ​worden​ ​vervangen​ ​en​ ​in​ ​1907​ ​besluit​ ​het​ ​polderbestuur​ ​onder Dijkgraaf​ ​M.​ ​Kalis​ ​tot​ ​algehele​ ​vernieuwing.​ ​

Elk voordeel heeft zijn nadeel
Aan​ ​stoom​ ​kleeft ook een nadeel​,​ ​namelijk​ ​dat​ ​het​ ​3​ ​tot​ ​4​ ​uur​ ​duurt​ ​voor​ ​de​ ​machine​ ​‘onder​ ​stoom​ ​is’ en​ ​de​ ​pompen​ ​kunnen​ ​gaan​ ​draaien. In​ ​het​ ​Poldermuseum​ ​is​ ​tevens​ ​een​ ​zeer​ ​fraai​ ​houten​ ​model​ ​te​ ​zien​ ​van​ ​het​ ​gehele stoom​ ​gebeuren,​ ​van​ ​de​ ​stoomketel​ ​gaat​ ​de​ ​stoom​ ​naar​ ​de​ ​stoommachine,​ ​die​ ​met behulp​ ​van​ ​de​ ​krukas​ ​de​ ​centrifugaalpomp​ ​aandrijft.​ ​

Wilt u meer weten over het Oude Gemaal, de veranderingen en werkingen? Bezoek de vaste presentatie en zie het originele gemaal in actie!