In 1570 betrok Cunerus Petri, de eerste (en enige) bisschop van Leeuwarden, ‘zijn’ ambtswoning op de plaats waar de ingang van het huidige Provinciehuis is. Lang kon hij niet van die woning genieten; al in 1578 werd de bisschop de stad uitgeleid. Daarmee kwam er ruimte vrij voor de huisvesting van een belangrijk bestuursorgaan van Friesland: Gedeputeerde Staten. Het oude onderkomen van de bisschop bestaat inmiddels allang niet meer. Het is in twee fasen – de laatste en meest ingrijpende in 1783-’85 – verbouwd tot het monumentale gebouw dat er nu staat.
Boven de oude entreepartij ligt op de eerste verdieping de vergaderzaal voor het college van Gedeputeerde Staten. Deze zeer rijk opgezette zaal is ineens gerealiseerd in 1783- ’85 en draagt de kenmerken van de Lodewijk XVI-stijl. De wanden zijn geleed door halfzuilen vóór brede pilasters en basementen tot de hoogte van de lambrisering. De kroonlijst onder het plafond is samengesteld uit diverse lijsten. Het plafond zelf is voorzien van prachtig stucwerk in de vorm van een ovaal die op een koof rust. In de koof zijn talrijke versieringen aangebracht met attributen van de oorlog (zoals harnas, helm, zwaard), de wetenschap (onder meer boek, weegschaal), de zeevaart (verrekijker, kaart) en agrarische voorwerpen, waaronder een zeis en een sikkel.
Pas sinds 1894 zijn ook de Provinciale Staten hier gehuisvest, nadat het complex wederom grondig was verbouwd en uitgebreid met een nieuwe Statenzaal. Eerder hadden de Staten als onderkomen het Landschapshuis een eindje verderop aan de Turfmarkt. De Statenzaal uit 1894 naar ontwerp van rijksbouwmeester Jacobus van Lokhorst is uitgevoerd in rijke neogotische stijl, met glasin- lood, schilderingen en wapens van de Friese steden en grietenijen.