Monument

Boshoverschans en St.-Odakapel

Adres

Schansbeemdweg 11, Weert

In het kort

  • Beste bewaarde vluchtschans
  • Ligging in beschermd dorpsgezicht
  • Gewijd aan H. Oda en H. Apollonia

Achtergrondinformatie uitklap icoon

Aan het einde van de 16e eeuw tot de eerste helft van de 18e eeuw werden de bewoners van Weert en verre omtrek geconfronteerd met oorlogsgeweld. Vooral de bevolking van het platteland, waar geen kastelen en muren bescherming boden, had veel te verduren van doortrekkend krijgsvolk. De boerenbevolking ging haar eigen beveiliging organiseren. Zo ontstond er in praktisch elke dorp of gehucht `een schans`. Dit is een met een gracht omgeven aarden versterking, waarachter men zich kon terugtrekken met het gezin, het vee en een deel van have en goed. Bij de ingang van de schans kwam een brug over de gracht. Binnen de schans huurde ieder een stukje grond waar een eigen hutje op gebouwd werd om te schuilen in tijd van gevaar. Op de oude kadasterkaart van de Boshoverschans (zie foto achterwand kapel) is te zien dat deze schans van ongeveer een halve hectare in zo´n 100 perceeltjes verdeeld was. Iedere schansgemeenschap had een eigen reglement. Aan het hoofd stonden twee schansmeesters. De weerbare mannen werden ingedeeld in groepen of rotten van zo´n 15 man, die elkaar aflosten bij de wacht. Als er gevaar dreigde werd de hoorn geblazen.

 

Toen het in de 18e eeuw wat rustiger werd op het platteland bleven de schansen nog in tact. De schansen die eigendom waren van de gemeenschap bleven meestal in bezit van de bewoners. De kosten van het onderhoud werden gedragen door verpachting van de grond en het viswater én de verkoop van bomen. Zo woonde in 1729 op de Boshover Schans Cornelis Egens, wapenhandelaar. Ene Simon Linssen kreeg toestemming zich te vestigen als kluizenaar, mits hij school zou houden. Het schooltje bleef in stand tot 1838. De schanswal werd in 1863 geslecht en met de grond werd de helft van de gracht gedicht. De schans en de kapel bleven eigendom van het gehucht. De gronden werden verkocht en de opbrengsten werden geschonken aan noodlijdenden en aan verenigingen. Ook schutterij St.Oda van Boshoven kon van de gelden o.a. een nieuw vaandel en een nieuwe buks kopen.

 

In 1979 werd de “Stichting Schans en Kapel van het Gehucht Boshoven” opgericht. In kas bevond zich 100 gulden. Deze stichting zorgt tot op heden voor de instandhouding en het gebruik van de Schans en de Kapel. De Kapel is in 1985 grondig gerestaureerd met medewerking van  zo’n 50 bewoners van  Boshoven.
Het archiefmateriaal is in bruikleen overgedragen aan het gemeentearchief. De kapel is rijksmonument en de Boshoverschans heeft inmiddels de status van gemeentelijk beschermd dorpsgezicht.

Wist je dat?

Het woord 'verschansen' is heel letterlijk: je op de schans terugtrekken. Dan was je veilig voor plunderende soldaten en roversbendes. Dat was tijdens de 80-jarige oorlog soms hard nodig.

Deel dit monument

Adres

Schansbeemdweg 11, Weert

In het kort

  • Beste bewaarde vluchtschans
  • Ligging in beschermd dorpsgezicht
  • Gewijd aan H. Oda en H. Apollonia

Openingstijden

Bezoek de website voor meer informatie over openingstijden

Achtergrondinformatie

Type monument:
Religieus erfgoed
Oorspronkelijke functie:
Kapel
Bouwperiode:
17e eeuw
Huidige functie:
Kapel
Monument status:
Rijksmonument
bekijk alle monumenten in
Weert