Hier vindt u op Open Monumentendag alle inlichtingen, gratis kaartjes voor activiteiten en musea (zolang de voorraad strekt!)
Het eerste deel, aan het Raadhuisplein is opgeleverd in 1594 en gebouwd in de stijl van de Noord-Nederlandse (late) Renaissance; een rijke, ‘maniëristische stijl’, die in de eeuwen daarna overigens danig verguisd werd. Sterk is dan ook het contrast met de latere aanbouw uit 1760 in een (van buiten) meer strakke en sobere architectuur.
Dat waardering, verguizing en herwaardering elkaar kunnen opvolgen, blijkt wel uit het feit dat het ‘renaissance-deel’ van het stadhuis door de Rijksdienst van het Cultureel Erfgoed in de jaren 1990 is opgenomen in de ‘Top 100 van Nederlandse monumenten’, een rangschikking destijds gemaakt op verzoek van de UNESCO. Volgens deze lijst is het stadhuis van Franeker één van de mooiste renaissancestadhuizen van Nederland
Oorspronkelijk op L-vormige plattegrond opgericht gebouwd uit 1591-’94 in rijk met natuurstenen friezen en blokken, twee trapgevels en hoge klokkentoren versierde N. Nederlandse stijl. Een klein gedeelte van de vleugel aan het Noord is in 1760 afgebroken en vervangen door een langgerekte vleugel onder zadeldak tussen twee topgevels bekroond door hoekschoorstenen met borden; kroonlijst met gesneden consoles. Het gebouw is in 1887-’90 gerestaureerd o.l.v. architect Jos. Cuypers en inwendig ca. 1955 o.l.v. Ir Vegter. Aan de gevel gebeeldhouwde friezen, ingangsomlijsting en -bekroning, gevelsteen en Justitia-beeld. Sierankers o.m. jaartalankers 1591; aan de noordgevel afkondigingserker op gebeeldhouwde consoles. In het gebouw: Begane grond links van de hall burgemeesterskamer met eiken tochtportaal XVII. Schouw met rolwerkcartouches. Gesneden Balksleutels, oude deur met ijzeren sloten. 18e eeuwse staande klok. Achter de hall voormalige burgemeesterskamer met beschilderd behang voorstellend het beleg van de stad en allegorieen. Tafel met tien stoelen en twee fauteuils. Gang van de hall naar achtervleugel met stucwerk o.m. driedimensionale dragende figuur en supraport boven de raadzaal; in de gang vijf omlijste deuren XVIII. Raadzaal bekleed met goudleer met dieren en kraakbeenornament XVIII. Twee schouwmantels van wit marmer met S.P.F.G. fries, dubbele deuren. Portret van Eise Eisinga. In de hall eiken kast XVII, eiken bank en twee stenen wapenleeuwen. Op de verdieping in het oudste gedeelte secretariskamer met deur met ijzeren sloten, schouw rustend op twee caryatiden en met eiken lijst, gesneden balksleutels. In de gang stucplafond en supraposten en drie deuren. Trap met gesneden balusters in de leuning, eindbaluster en kop aan einde van de leuning: lambris langs de trap. Op de verdieping z.g. vijfdelenkamer bekleed met goudleer, XVIII; twee grijs marmeren schouwen en stucplafond met twee allegorische figuren. (bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)
