Fotograaf: Havangh
Monument

Voormalige synagoge Tiel

Adres

Koninginnestraat 13, Tiel

Achtergrondinformatie uitklap icoon

Gebouwd als synagoge. Sinds 1976 in gebruik als Marokkaanse moskee. Sober gebouw met neogotische ramen.

In de eerste helft van de negentiende eeuw groeide de joodse gemeente van Tiel snel, geheel in overeenstemming met de economische ontwikkeling van de stad. Ze werd één van de grootste van de provincie Gelderland. In 1828 werd een begraafplaats aangekocht in Zandwijk, daarvóór werden de doden in Culemborg of Buren begraven. Een nieuwe begraafplaats, achter de oude gelegen, werd in 1877 in gebruik genomen. Op een vrijgekomen terrein van het voormalige St. Agnietenklooster, in de St. Agnietenstraat, werd in 1839 een synagoge ingewijd. Jacob Elburg was er rabbijn en voorzanger in Tiel, ca. 1910. Aanvankelijk kregen de kinderen privéonderwijs; in 1841 werd een armenschool opgericht, die tien jaar later in een nieuw klaslokaal gehuisvest. Naast een kerkbestuur en een kerkenraad waren er in Tiel verscheidene genootschappen actief: voor begrafenissen, Talmoed studie, liefdadigheid, hulp en steun aan zieken en het onderhoud van de synagoge. Daarnaast bestond de Joodsch Literaire Club.

Vanaf het begin van de twintigste eeuw werd de joodse gemeente kleiner. Aan de vooravond van de Tweede Wereldoorlog oorlog was Tiel nog een middelgrote joodse gemeente. Tijdens de bezetting werden in Tiel dezelfde anti-Joodse maatregelen van kracht als in de rest van Nederland. Vanuit de plaatselijke bevolking is hier enige malen tegen geprotesteerd. Ongeveer de helft van de joodse bevolking van Tiel werd gedeporteerd en vermoord. De anderen slaagden erin onder te duiken. De synagoge viel ten prooi aan vernielingen door de Duitsers en werd in de oorlogsjaren als pakhuis gebruikt. De meeste Torarollen zijn bewaard gebleven en na de oorlog aan de joodse gemeente van Arnhem gegeven.

Het synagogegebouw werd na de oorlog verkocht en kreeg uiteindelijk in 1976 de bestemming van moskee. Toegang via steeg.

https://nl.wikipedia.org/wiki/Joods_monument_(Tiel)

https://jck.nl/nl/page/tiel

Deel dit monument

Adres

Koninginnestraat 13, Tiel

Achtergrondinformatie

Type monument:
Religieus erfgoed
Oorspronkelijke functie:
synagoge
Bouwperiode:
1837
Huidige functie:
moskee
Monument status:
Rijksmonument
bekijk alle monumenten in
Tiel